Rozpoczynając nową pracę w opiece nad osobą starszą, wiele opiekunek ma nadzieję, że od pierwszego dnia wszystko dobrze się ułoży. Wyobrażamy sobie spokojny dom, życzliwego seniora, jasne zasady i wzajemny szacunek. Rzeczywistość nie zawsze jednak wygląda właśnie tak. Czasami już pierwsze godziny lub dni pokazują, że trudna relacja z seniorem będzie wymagała znacznie więcej cierpliwości, zrozumienia i czasu.
Nie oznacza to od razu, że zlecenie jest nieudane albo że opiekunka nie poradzi sobie z podopiecznym. Początek wspólnego pobytu może być trudny z wielu powodów. Senior trafia w sytuację, w której w jego domu pojawia się obca osoba. Opiekunka natomiast znajduje się w nowym miejscu, poznaje zwyczaje rodziny, rytm dnia i potrzeby podopiecznego. Obie strony muszą się do siebie przyzwyczaić.
Co zrobić, kiedy pierwsze dni są pełne napięcia, nieporozumień lub wzajemnej nieufności? Jak rozpoznać, czy potrzeba po prostu czasu, czy też problem jest poważniejszy? I przede wszystkim – jak nie zniechęcić się po trudnym początku?
Warto pamiętać, że pierwsze wrażenie może być bardzo mylące. Zarówno opiekunka, jak i senior mogą być zestresowani nową sytuacją. Senior może odczuwać lęk, złość, bezradność albo zwyczajnie niechęć do zmian. Dla wielu osób starszych obecność opiekunki jest przypomnieniem o tym, że nie są już tak samodzielne jak dawniej.
To może być trudne do zaakceptowania.
Senior może więc reagować chłodno, niechętnie lub nerwowo. Może odmawiać pomocy, krytykować sposób wykonywania obowiązków albo porównywać nową opiekunkę do poprzedniej. Czasami pojawiają się również komentarze w rodzaju: „Moja poprzednia opiekunka robiła to inaczej” albo „Nie potrzebuję żadnej pomocy”.
Nie zawsze należy odbierać takie słowa osobiście.
Często za niechęcią kryje się strach przed utratą niezależności. Senior może obawiać się, że ktoś będzie decydował za niego, zmieniał jego przyzwyczajenia lub ingerował w jego prywatność. Opiekunka powinna więc dać mu czas na oswojenie się z nową sytuacją.
Pierwsze dni warto potraktować jako okres wzajemnego poznawania się, a nie jako ostateczny sprawdzian tego, czy relacja będzie dobra.
Jednym z częstszych błędów po przyjeździe na nowe zlecenie jest chęć natychmiastowego uporządkowania wszystkiego. Opiekunka widzi inne przyzwyczajenia, nieco inny sposób organizacji dnia, być może bałagan w domu albo czynności wykonywane według niej niepraktycznie.
Naturalna może być myśl: „Teraz trzeba to wszystko zmienić”. Nie zawsze jest to jednak najlepsze rozwiązanie. Senior przez wiele lat funkcjonował według własnego rytmu. Miał swoje godziny posiłków, ulubione miejsce przy stole, sposób przygotowywania kawy, kolejność wykonywania codziennych czynności czy określone przyzwyczajenia związane z porankiem i wieczorem. Dla opiekunki mogą być to drobiazgi. Dla seniora często są one elementem poczucia bezpieczeństwa.
Dlatego na początku lepiej obserwować niż natychmiast wprowadzać zmiany. Warto poznać rytm dnia podopiecznego i dopiero później zastanowić się, co rzeczywiście wymaga modyfikacji. Czasami okazuje się, że coś, co początkowo wydawało się problemem, po kilku dniach przestaje nim być.
Kiedy trudna relacja z seniorem pojawia się od początku, bardzo łatwo zacząć interpretować jego zachowanie. Możemy pomyśleć, że jest złośliwy, niewdzięczny, wymagający albo po prostu nas nie lubi. Tymczasem przyczyna może być zupełnie inna. Senior może mieć problemy ze słuchem, trudności ze zrozumieniem języka albo być po prostu zmęczony. Może również nie wiedzieć, czego opiekunka od niego oczekuje, lub nie rozumieć, dlaczego pewne rzeczy mają wyglądać inaczej niż dotychczas.
Dlatego zamiast od razu wyciągać wnioski, warto pytać.
„Czy woli Pan, żebym przygotowała śniadanie teraz czy za pół godziny?”
„Czy chce Pani sama wybrać ubranie?”
„Jak zwykle wyglądał Pani poranek?”
Takie pytania pokazują seniorowi, że jego zdanie nadal ma znaczenie. To bardzo ważne, ponieważ opieka nie powinna oznaczać odbierania osobie starszej możliwości decydowania o swoim życiu tam, gdzie nadal może ona podejmować decyzje.
Opiekunka powinna pamiętać, że jest gościem w domu seniora i wykonuje odpowiedzialną pracę. Jednocześnie nie oznacza to, że powinna godzić się na wszystko.
Szacunek jest podstawą dobrej relacji, ale działa w obie strony. Możemy być spokojni, cierpliwi i wyrozumiali, a jednocześnie jasno określać swoje granice. Jeżeli senior zaczyna wydawać sprzeczne polecenia, nieustannie krytykuje opiekunkę albo oczekuje wykonywania czynności, które nie należą do ustalonego zakresu obowiązków, warto spokojnie o tym porozmawiać. Nie trzeba od razu podnosić głosu ani wdawać się w konflikt.
Czasami wystarczy spokojne zdanie:
„Rozumiem, że chce Pan, aby było to zrobione w ten sposób. Ustalmy jednak, jak najlepiej możemy to zorganizować”.
Spokojna komunikacja często działa lepiej niż próba postawienia na swoim za wszelką cenę.
To jedna z najważniejszych zasad w pracy opiekunki. Senior może powiedzieć coś nieprzyjemnego. Może odmówić pomocy. Może być niezadowolony z przygotowanego posiłku albo skrytykować sposób wykonania jakiejś czynności. Oczywiście nie oznacza to, że każdą sytuację należy ignorować. Jednak warto nauczyć się oddzielać emocje seniora od własnej wartości.
Nie każda krytyka oznacza, że jesteśmy złymi opiekunkami!
Czasami senior jest zdenerwowany sytuacją, w której się znalazł. Czasami nie potrafi inaczej wyrazić swoich emocji. W przypadku niektórych chorób lub zaburzeń pamięci zachowanie może być dodatkowo trudne do przewidzenia.Dlatego warto zadać sobie pytanie: „Czy senior rzeczywiście ocenia mnie jako osobę, czy może reaguje na sytuację, której sam nie potrafi zaakceptować?”
Taka zmiana perspektywy potrafi bardzo pomóc.
Relacja między opiekunką a seniorem nie powinna ograniczać się wyłącznie do wykonywania obowiązków. Jeżeli pierwsze rozmowy są trudne, warto poszukać tematów, które mogą zainteresować podopiecznego. Może być to rodzina, dawna praca, podróże, ogród, muzyka, sport, gotowanie, zwierzęta albo wspomnienia z młodości. Osoby starsze często chętnie opowiadają o swoim życiu, jeśli czują, że druga osoba naprawdę chce ich słuchać.
Nie trzeba prowadzić długich rozmów. Czasami wystarczy kilka minut przy kawie.
„A jak wyglądał ten dom, kiedy był Pan młodszy?”
„Jak poznała Pani swojego męża?”
„Czy zawsze mieszkali Państwo w tej miejscowości?”
Takie pytania mogą otworzyć zupełnie nową drogę do budowania relacji.
Czasami łatwiej nawiązać kontakt nie poprzez rozmowę, ale poprzez wspólne działanie. Można razem przygotować prosty posiłek, obejrzeć program telewizyjny, posłuchać muzyki, przejrzeć album ze zdjęciami albo wyjść na krótki spacer, jeśli stan zdrowia seniora na to pozwala. Wspólne wykonywanie codziennych czynności pozwala stopniowo przełamywać dystans. Senior zaczyna widzieć w opiekunce nie tylko osobę, która przyszła wykonywać określone obowiązki, ale człowieka, z którym można spędzić część dnia.
Dużo konfliktów wynika z bardzo prostego powodu – obie strony mają inne oczekiwania. Opiekunka może uważać, że skoro rano przygotowała śniadanie, później posprzątała i zrobiła zakupy, to wieczorem powinna mieć czas dla siebie. Senior może natomiast oczekiwać, że opiekunka będzie dostępna przez cały dzień. Dlatego warto możliwie wcześnie ustalić podstawowe zasady.
Kiedy są posiłki? Kiedy odbywają się zakupy? Jak wygląda pomoc w kąpieli? Jakie czynności wykonuje senior samodzielnie? Kiedy opiekunka ma czas wolny? Jakie są najważniejsze potrzeby podopiecznego?
Im bardziej przejrzyste są zasady, tym mniej miejsca na nieporozumienia.
Nie oznacza to oczywiście, że każdy dzień będzie wyglądał identycznie. W opiece trzeba być elastycznym. Jednak pewien rytm dnia daje poczucie bezpieczeństwa zarówno seniorowi, jak i opiekunce.
To jedna z trudniejszych sytuacji. Senior może mówić, że niczego nie potrzebuje. Może odmawiać kąpieli, jedzenia, spaceru czy przyjmowania pomocy przy codziennych czynnościach. W takim przypadku presja zazwyczaj nie jest dobrym rozwiązaniem.
Warto spróbować zrozumieć, dlaczego senior odmawia. Czy wstydzi się pomocy? Chce zachować samodzielność? Boi się upadku? Nie rozumie, dlaczego dana czynność jest konieczna?
Można również dawać wybór.
Zamiast mówić: „Teraz musi Pan się umyć”, lepiej zapytać: „Woli Pan wykąpać się teraz czy po obiedzie?”
Drobna różnica w sposobie komunikacji może mieć ogromne znaczenie. Senior nadal czuje, że ma wpływ na sytuację.
Nie każdą trudną relację da się naprawić samą cierpliwością. Jeżeli mimo spokojnej rozmowy, prób poznania seniora i ustalenia zasad sytuacja stale się pogarsza, trzeba zastanowić się, co jest rzeczywistym źródłem problemu. Inaczej wygląda zwykła różnica charakterów, a inaczej sytuacja, w której opiekunka jest regularnie obrażana, poniżana, zastraszana albo wymaga się od niej wykonywania obowiązków niezgodnych z ustaleniami.
W takich sytuacjach nie należy czekać w nieskończoność z nadzieją, że wszystko samo się zmieni. Warto skontaktować się z koordynatorem lub osobą odpowiedzialną za zlecenie i dokładnie opisać sytuację. Najlepiej przedstawiać konkretne przykłady: co się wydarzyło, kiedy, jak często i jakie były reakcje obu stron. Rzeczowy opis sytuacji pozwala znacznie łatwiej znaleźć rozwiązanie.
Zmiana zlecenia nie powinna być traktowana jako osobista porażka.
Nie każda opiekunka pasuje do każdego seniora. Jeden podopieczny potrzebuje osoby bardzo spokojnej i cichej, inny lubi dużo rozmawiać. Jeden ceni sobie dużą samodzielność, inny potrzebuje stałej obecności drugiej osoby. Do tego dochodzą różnice charakterów, przyzwyczajeń, wieku i doświadczeń. Jeżeli mimo prób nie udaje się stworzyć bezpiecznej i pełnej szacunku relacji, zmiana zlecenia może być najlepszym rozwiązaniem dla obu stron. Nie oznacza to, że opiekunka zawiodła.
Czasami po prostu dwie osoby nie potrafią dobrze funkcjonować razem i nie ma w tym nic złego 🙂
Praca opiekunki wymaga empatii, cierpliwości i dużej odporności psychicznej. Łatwo jednak w pewnym momencie skupić się wyłącznie na potrzebach seniora i zapomnieć o własnych.
To błąd!
Opiekunka również potrzebuje odpoczynku, prywatności i poczucia bezpieczeństwa. Ma prawo powiedzieć, że coś jest dla niej zbyt trudne. Ma prawo oczekiwać jasnych zasad i szacunku. Dbanie o siebie nie oznacza braku empatii wobec seniora. Wręcz przeciwnie. Wypoczęta i spokojna opiekunka ma znacznie większe możliwości, aby cierpliwie reagować na trudne sytuacje. Dlatego warto korzystać z czasu wolnego, kontaktować się z bliskimi, wychodzić na spacer, odpoczywać i nie spędzać każdej wolnej chwili na analizowaniu problemów ze zlecenia.
Nie każda dobra relacja zaczyna się od sympatii od pierwszego dnia. Czasami potrzeba tygodnia, a czasami kilku tygodni, aby senior przyzwyczaił się do nowej opiekunki. Z czasem może zacząć bardziej ufać, otwierać się i pozwalać sobie pomagać. Pierwsze dni mogą wyglądać zupełnie inaczej niż kolejne tygodnie. Dlatego warto dać sobie i seniorowi szansę.
Jednocześnie nie należy mylić cierpliwości z akceptowaniem zachowań, które przekraczają granice. Cierpliwość jest potrzebna przy budowaniu relacji. Nie powinna natomiast oznaczać zgody na przemoc słowną, psychiczną czy fizyczną.
Dobra relacja w opiece nie powstaje jednego dnia. Buduje się ją poprzez małe gesty, rozmowę, przewidywalność, cierpliwość i wzajemne poznawanie swoich potrzeb. Opiekunka nie musi od razu stać się najlepszą przyjaciółką seniora. Senior również nie musi od pierwszego dnia darzyć jej pełnym zaufaniem. Ważne jest, aby obie strony stopniowo nauczyły się ze sobą funkcjonować. Jeżeli początek jest trudny, nie warto od razu zakładać najgorszego. Najpierw obserwujmy, rozmawiajmy i próbujmy zrozumieć drugą osobę. Ustalmy zasady, szanujmy granice i dajmy sobie trochę czasu. A jeśli mimo wszystkich prób sytuacja nadal będzie trudna, nie bójmy się poprosić o pomoc koordynatora.
Praca opiekunki jest wymagająca, ale nie oznacza, że każdą trudną sytuację trzeba rozwiązywać samodzielnie.Czasami najlepszym początkiem dobrej relacji jest po prostu spokojne podejście, odrobina cierpliwości i świadomość, że po drugiej stronie również znajduje się człowiek, który musi nauczyć się żyć z nową sytuacją.
Bo dobra opieka to nie tylko pomoc w codziennych obowiązkach. To przede wszystkim umiejętność budowania relacji opartej na szacunku, zaufaniu i poczuciu bezpieczeństwa – zarówno dla seniora, jak i dla opiekunki. Właśnie dlatego wybór odpowiedniej firmy zapewniającej wsparcie w opiece nad osobami starszymi ma tak duże znaczenie. Więcej informacji o usługach i możliwościach współpracy można znaleźć na stronie proBetreuung.
Artykuł sponsorowany przez proBetreuung
O autorze
Tworzymy treści dla opiekunek osób starszych pracujących w Niemczech. Publikujemy artykuły o chorobach podopiecznych i opiece nad seniorem, przepisy kulinarne dostosowane do pracy za granicą, materiały do nauki języka niemieckiego, informacje o kulturze i życiu w Niemczech oraz artykuły partnerów branżowych. Naszym celem jest wspieranie opiekunek na co dzień — zarówno w pracy, jak i poza nią.
LinkedInWiększość osób myśli, że praca opiekunki osób starszych polega przede wszystkim na pomocy w codziennych obowiązkach. Przygotowanie posiłków.Zakupy.Spacer.Pomoc w przyjmowaniu […]
CZYTAJ DALEJTrudna relacja z seniorem nie musi oznaczać nieudanego zlecenia. Sprawdź, co zrobić, gdy początki na szteli są pełne napięcia i nieporozumień.
CZYTAJ DALEJPod koniec roku pracodawca w Niemczech wydaje jeden niepozorny dokument, od którego zależy praktycznie wszystko – kartę Lohnsteuerbescheinigung. To właśnie […]
CZYTAJ DALEJ