Córka dzwoni do mamy codziennie o ósmej. Potem jedzie do pracy, w przerwie robi zakupy, wieczorem gotuje obiad na następny dzień. W weekend sprząta dwa mieszkania. Na pytanie, jak się czuje, odpowiada: „Dobrze. Jakoś daję radę.”
Wiele osób opiekujących się starszymi rodzicami żyje właśnie tak. Długo. Czasem za długo.
Sygnały, których łatwo nie zauważyć
Przeciążenie rzadko przychodzi nagle. Zwykle zaczyna się od drobiazgów:
- zmęczenie, które nie mija nawet po weekendzie
- drażliwość wobec bliskich, a potem wyrzuty sumienia
- rezygnacja z własnych spotkań, hobby, urlopu
- problemy ze snem, bo w nocy myśli krążą wokół rodzica
- poczucie, że wszystko jest na mojej głowie
To nie jest słabość. To znak, że ciężar stał się za duży dla jednej osoby.
Dlaczego tak trudno poprosić o pomoc
Wielu opiekunów wpada w pułapkę poczucia winy i tzw. syndromu idealnego dziecka. Wychodzimy z założenia, że opieka nad mamą czy tatą to nasz bezwzględny, moralny dług wdzięczności za lata dzieciństwa – a wpuszczenie kogoś obcego do domu traktujemy niemal jak zdradę lub osobistą porażkę. Dochodzą do tego obawy: „Mama nikogo obcego nie zaakceptuje”, „Nikt nie zajmie się tatą tak dobrze jak ja”, „Co pomyśli rodzina i sąsiedzi?”. W rzeczywistości samotne dźwiganie tego ciężaru prowadzi do powolnej erozji relacji. Kiedy opadamy z sił, w codzienny kontakt wkrada się zniecierpliwienie, pośpiech, a niekiedy nawet tłumiony żal, po którym natychmiast pojawiają się wyrzuty sumienia. Zamiast córki czy syna stajemy się dla rodzica surowym pielęgniarzem, kontrolerem leków i sprzątaczem.
Zewnętrzna pomoc nie odbiera rodzinie jej miejsca – wręcz przeciwnie, zwraca jej właściwą rolę. Kiedy codzienne, wyczerpujące obowiązki fizyczne i logistyczne przejmuje opiekunka, bliscy odzyskują przestrzeń na to, co najważniejsze. Przyjazd w odwiedziny przestaje być nerwowym sprawdzaniem lodówki i apteczki, a staje się powrotem do spokojnej rozmowy przy herbacie, wysłuchania dawnych wspomnień i bycia ze sobą w poczuciu spokoju.
Od czego zacząć
- Szczera rozmowa w rodzinie. Kto co robi? Co da się rozdzielić inaczej?
- Stopień opieki. Jeśli rodzic mieszka w Niemczech, warto złożyć wniosek o Pflegegrad w kasie opieki. Od tego zależą świadczenia.
- Rozpoznanie możliwości. Pomoc kilka godzin w tygodniu, ambulatoryjna opieka pielęgniarska albo opiekunka, która zamieszka z seniorem.
Gdzie szukać wsparcia
Rodzinom z Niemiec pomagają m.in. agencje, które organizują opiekę domową. Jedną z nich jest rodzinna firma HelpingHand24 z Bendorf, działająca od 2005 roku. Agencja pośredniczy przy zatrudnieniu opiekunek z Polski i innych krajów Europy Wschodniej, wybieranych przez własne agencje w Polsce.
Niezależnie od tego, na kogo się zdecydujecie, dobrze zadać kilka pytań: kto jest osobą kontaktową, co się dzieje, gdy opiekunka nie pasuje, i czy można z nią porozmawiać przed przyjazdem.
Na koniec
Opieka nad rodzicem to wyraz miłości. Ale miłość nie oznacza, że trzeba wszystko robić samemu.